Veto mot Teneste­direktivet?

Debatten om Tenestedirektivet har dei siste vekene blomstra opp igjen.

Ny Tid

Ny Tids arkiv av artikler, skrevet av diverse skribenter.
(Se nederst i artikkelen, evt kontakt oss for skribent).

Blant dei som har ivra for å innføra direktivet er EUs ambassadør til Noreg, EUs handelskommisjonær og Høgre-leiar Erna Solberg. Tenestedirektivet er det mest omstridde EU-direktivet nokosinne. Noreg må ta stilling til om me skal reservera oss, eller innføra direktivet som ein del av EØS-avtalen. Kravet om veto har kome frå mange ulike miljø, både politiske parti, fagrørsla og andre organisasjonar. Argumenta for veto dreier seg om at direktivet vil svekka kampen mot sosial dumping.

Formålet med direktivet er å sikra friare konkurranse i tenestemarknaden. For å få til dette skal nasjonale reguleringar fjernast. Spørsmålet er om ikkje mange tiltak mot sosial dumping kan bli oppfatta som konkurransehindrande. Fleire dommar frå EF-domstolen i det siste, mellom anna Vaxholm-domen, har vist at fri flyt av tenester er overordna streikeretten og faglege rettar innan EU-jussen. Om Tenestedirektivet blir vedteke vil det gje EU-systemet meir makt over norsk arbeidsrett, og innskrenka rommet for å regulera tenestemarknadane.

EU sin handelskommisjonær, Peter Mandelson, kritiserte i DN 23. september norsk fagørsle for motstanden mot direktivet. Han hevda at LO forvrengar og misforstår, samt at direktivet ville føra til friare handel og meir økonomisk vekst. At nyliberalisten Mandelson trur at alt blir betre, for alle, berre handelen blir friare, er ikkje egna til å overraska nokon. Men det er eigentleg ganske oppsiktsvekkande at ein embetsmann i EU går ut og kritiserer fagrørsla i eit land som ikkje er med i EU.

EU sin ambassadør til Noreg, Percy Westerlund, ser ut til å ha lest feil i stillingsinstruksen sin. Han ser ut til å tru at jobben hans er å vera guvernør, ikkje ambassadør. Ein guvernør er ein embetsmann som leiar administrasjonen i ein koloni, provins eller annan ikkje-suveren politisk eining. Sånn opptrer Westerlund når han heile tida blandar seg inn i den norske EU-debatten. No sist meinte han at motstanden mot Tenestedirektivet er eit særnorsk fenomen, og ser glatt vekk frå at fagrørsla i heile Europa er fortvila over dommane frå EF-domstolen.

Høgre-leiar Erna Solberg har vore ute og hevda at kravet om veto mot Tenestedirektivet er eit forsøk på å undergrava EØS-avtalen. Solberg ser glatt vekk frå at eit klart fleirtal av LO-forbunda har kravd veto. Rett nok veit ikkje Solberg så mykje om fagrørsla, men at til dømes Fellesforbundet ikkje er mot EØS burde til og med ho ha fått med seg.

Om vetoretten blei brukt ein gong i månaden ville det sjølvsagt ha satt EØS-avtalen under press, men det er i beste fall ei hypotetisk problemstilling. Vetoretten har ikkje vore brukt ein einaste gong dei 15 åra EØS har fungert. Vetoretten er trygt forankra i teksten i EØS-avtalen. Å bruka vetoretten, eller reservasjonsretten som han formelt heiter, er difor ikkje å bryta EØS-avtalen, det er å fylja EØS-avtalen.

EØS-avtalen regulerar òg i nokon grad kva slag sanksjonar EU kan komme med som fylje av eit norsk veto. Reaksjonane må komma på same avtalefelt som den rettsakta reservasjonen blir brukt mot. Det vil seie at EU ikkje har lov til å til dømes setta opp tollen på norsk laks som fylje av eit veto mot Tenestedirektivet. Reaksjonane som iverksettast kan heller ikkje vera i strid med dei generelle prinsippa i EØS-avtalen. Noko total utestenging av Noreg frå tenestemarknadene i EU-landa kjem med andre ord ikkje på tale.

Tenestedirektivet er eit vegval og eit verdival. Kva er viktigast av kampen mot sosial dumping og å sikra friast muleg handel med tenester? Er regjeringa mest lojal mot norsk fagrørsle eller EU sine byråkratar? Tida vil visa.

---
DEL