Varsel! Barsel!

Før vi vert foreldre for fyrste gong – kva veit vi om foreldreskap? Om graviditet, fødsel og barseltid? Om valga vi må ta? Mest ingenting.

Det er framleis natt. Baby ligg mot huda mi. Hud mot hud, kroppen hennar i bæresjal. Bringe mot bringe beveger vi oss i lag gjennom huset. Baby er med når eg tar på meg sokkar, vaskar hendene, går på do, kokar kaffi, kokar brystpumpa, drikk kaffi og et svart sjokolade. Eg kjenner eit blaff av kraft og les dikt. Les Barsel, og forsøker å gjere det stille fordi det for andre i huset framleis er natt. Men eg ler høgt, og les opp halvhøgt for baby, og tenkjer, når ho hikstar, at ho ler med. Dikta er så leikande lette – så artige, nesten barnevenlege med rima sine her og der, eller eit ordspel – men likevel eksistensielle, og heilt mørke.

Om ein vert nedstemd av å gi liv, av å fostre opp livet; når det å føre slekta vidare er vanskeleg, kva skal ein då tenkje om livet og verda og meininga med alt? Jo – ein kan tenkje at det skulle vere mogeleg å nyte det, og at rammene rundt fødsel og barseltid framleis har eit rom for forbetring.

Opplæringen får du / Mat, rene bleier, kos, søvn Det er alt / Så, av gårde med deg! // Oi sann, glemte vi å fortelle at du jobber i delte skift og evig bakvakt? Fagforeningen for barselkvinner / signerte aldri samarbeidsavtalen

Desse linene skreiv Kristin Storrusten (f. 1986) medan babyen hennar grein. Storrusten seier til avisene at Barsel-dikta er sjølvbiografiske og skrivne i fødselsdepresjon. Eg skriv dette med den 17 dagar gamle babyen min mot huda. Har aldri før hatt eit så varmt kjøkken. For her er eit stykke varme og kjærleik; eg skriv dette med håpet mitt liggjande mot huda mi. Eg sette, som Cathrine Grøndahl skreiv i 2008, håpet mitt til verda. Eg sette livet til verda, men no vil eg håpet til livs. Håpet om spedbarnsidyll og forventinga om at dette utelukkande skal vere lykke – det er kva som gjer det heile vanskeleg. Kjensla av ikkje å lykkast. At ikkje eg som «alle andre» berre nyt desse dagane. Eg har høyrt at amming skal vere det mest intime ein kan oppleve, og at den gamle intimiteten, den mellom mor og far, no skal ha fått ein ny dimensjon, med ein tredje person på laget: at mor og far møtest i grenselaus lykke og kjærleik og beundring i sofaen med sitt fellesprosjekt mellom seg i famnen.

Baby er med når eg tar på meg sokkar, vaskar hendene, går på do, kokar kaffi, kokar brystpumpa, drikk kaffi og et svart sjokolade.

Men mor og far er allereie trøytte og skjøre. For baby treng mjølk heile tida, og amminga kjennast, som Storrusten skriv, som kjetting, som piggtråd, gjennom brysta. Den autoritære tyske ammehjelpa på helsestasjonen seier: «Ikkje klag! Nyt denne tida, som er den lykkelege tida! Den stille tida, før dei lærer seg å krabbe!»

For det skal han ha, bydelen. Han satsar på dei nye borgarane, og pøsar pengar inn. Oppfølginga er så omfattande når ein barn skal ha, at eg spring meg stressa, spring meg nesten sjuk av timane hos jordmor og helsesøster og homestart og alt kva ein vil. Samtidig står folk i halvår i kø for time hos ein spesialistlege, og i heile år i kø for hjelp i psykiatrien. Det skal han ha, den norske staten, at det med psykiatri er han heller dårleg på. Men slik har det ikkje alltid vore, ein gong var han god på det: dei dagar då psykiatrien framleis var statleg, og ikkje som no, overlaten til bydelane. Dei dagar ein hadde eigne sjukehus, som Gaustad, med bondegard og gartneri, då pasientane skulle få vere i fred og ro så lenge dei trong det. Då dei kunne ri på hestar og måle med oljemåling og arbeide i drivhuset der dei dyrka sin eigen mat. Men så tok freden og roen og asylet slutt, og kaos og bråk braut ut i staden. Sjølv psykotiske pasientar vart flytta ut i samfunnet – til kommunane, bydelane, til kommunale bustadar. Så no, når psykosen slår inn, går den sjuke der aleine rundt og uler, ute i samfunnet, mellom dei «normale» menneska, og skremmer dei eller gjer dei triste alt etter kor mykje forståing desse har for lidinga deira.

Lyst til å lese videre?

Logg inn eller registrer deg her

---
DEL

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here