Sentrum av verda ligg i Sunnfjord

Kunstnarmobilitet ser ut til å vere ein bra ting både for den som reiser, og staden han reiser til.

Selja står saftig og sevjemjuk. Greinene er tunge og vassfylte, og heng over fylkesveg 57. Asfalten er lys og sliten. Førde–Fjaler blir mykje reist. Det er ei fargereise. Dalsidene er som målte av ein pointilist, ein som berre har grønfarger på paletten. Her er tusen utgåver av grønt. Mangfaldet av plantesortar er som det demografiske: Bak oss ligg Førde med 60 nasjonalitetar representert i folket. Fjaler har adskillig fleire. Å køyre til Dale, Sunnfjord, er å køyre til eit verdssentrum. Vegen dit er smal. Han har busslommar. Men hit går ikkje bussar. Det er Arild som køyrer. Han stoppar i ei busslomme. Ein bil i motgåande køyrefelt. Vi ventar til han passerer. Ein stor stein ved grøftekanten. Steinen har kilometertal hogd inn. Nokon har reist her før. For lenge sidan. Her har folk reist fordi dei måtte. Andre har gått for å gå, og sjå. Ås står framfor ås. Her er han lysande, nesten gul. Der er han farga som gran. Grøn, grønblå, turkis, blå, nesten grå, kvit. Bjørkene er skottlandssmå. Autovernet gamle steinar. Arild vinkar til han som køyrer forbi. Så vennleg, så tålmodig. Det er som å komme til eit anna land. Det er som om vi skal runde svingen og komme til kroa, til pubben med ale og fish and chips. Eller eit brusteinbelagt fortau med utebord med rutete dukar. Karaflar med husets raude vin. Men nei, ikkje eit menneske på tuna på småbruka. Ikkje ein ramp sitjande på mjølkerampane. Det kultiverte ved dette naturlandskapet er det dyrka i marka, gjerda kring kvega.

Eg reiser for å sjå. «Eg» kan vere Paolo på veg frå Toscana via Oslo og Bringeland. Eg kan vere på veg til eit kunstnaropphald på Nordisk Kunstnarsenter Dalsåsen. Eg kan setje det nyklassisistiske kunstprosjektet mitt på båten på Dalsfjorden, og endre retning som kunstnar. Eg kan vere Paolo som fordjupar seg i skogen i Dalsåsen, og tematiserer og praktiserer naturmytologisering. Eg kan vere Andreas Wilder på veg frå Tokyo via Bringeland, også eg på veg til eit residens-opphald på Dalsåsen. Ein japanar som utveklar ein zensk skulpturperformancepraktis. Eg kan vere Mette Karlsvik, også eg på veg til ein kunstnarresidens. Arild, som jobbar for Fjaler kommune, kunne vore Skuli-Björn. Han kunne vore administratoren for Gunnar Gunnarssons Institutt Skriduklaustur i Fljotsdalen. Eg var der, og har vore på residensopphald på Korpulfstadir, Mosfellsbær, Obrestad Fyr i Rogaland, i Tabor, Tsjekkia. Eg har tatt tog og flydd. Har tatt dei lokale bussane til dei stoppar. Eg har blitt henta av administratorar, har drosja, haika eller gått. Å vere kunstnarresident er ein studie i reiselogistikk. Det er også ein studie i lokalsamfunnet som ein «låner» for ein månad eller tre. Det er ei øving i å finne fram, i å bli kjent med nye kulturar og måtar. Det trener opp tålemotet og toleransa. Og på toppen av alt utveklar ein seg kunstnarisk. Kanskje gjer ein det i lag med andre kunstnarar. Vi utvekslar idear og tankar, erfaringar og kunnskap.

Sjå til Dale, for eit døme på god integrering!

 

Danningsreisa er eldre enn Odysseen. «Den klassiske danningsreisa kan vere det historiske bakteppet for dei moderne kunstnarkoloniane,» seier Arild. Han driv Nordisk Kunstnarsenter Dalsåsen. Han trur på residensmodellen. Men han veit ikkje om det er ein særleg type kunstnar som passar til å vere på residency. Kunstnarkoloniane var jo noko anna. Dei kunne vere vennegjengar. Eller venner som trakk til seg venners venner. Dei var frivillige, uformelle; utan krav, og meir og mindre produktive kunstnarfellesskap. Til felles har moderne residensar og dei klassiske koloniane at dei gjerne er i naturskjønne omgjevnadar, at dei tilbyr stor plass til tankar, arbeid og rørsle, og er rurale. Frå Paris, kom kunstnarane til Barbisson. Frå London til St. Ives, frå Oslo og København til Skagen, og frå Berlin, München og Dresden til Fleskum. Rousseau og Mielle er av dei meir kjente kolonikunstnarane. Men elles har ikkje underteiknande så mange store kunstnarnamn å vise til. For kolonien var ikkje for alle. Kanskje trakk kolonien helst til seg dei særleg sosiale kunstnarane. Ikkje nødvendigvis dei mest produktive, dedikerte, geniale. Eller kanskje var dei geniale på den mest geniale måten: Kolonien grensa mot tilbaketrekking og oppbygging. Ein møttest til måltider og samtale. Mange var under utdanning og var unge. Dei studerte i byane og kom til kolonien for «ferie». Dei hadde ikkje der sine verkstader og pågåande arbeidar. Men så kom teknologien. Målingstuben blei funnen opp. Dét endra også kunstnarens mobilitet.

Du har nå lest 3 gratis artikler denne måned. Er du abonnement, logg inn i
toppmenyen eller tegn online abonnement (69kr) for å lese videre.

Kommentarer
DEL