Kan det nye demokratiet i Nord-Syria overleve?

Den tredje tyrkiske invasjonen i Nord-Syria: redningen eller undergongen for ein ny type demokrati.

erlingfolkvord
Folkvord er politiker i partiet Rødt, og tidligere stortingsrepresentant.

20. januar 2018 starta den nest største NATO-hæren åtaket på Afrin med fly- og bakkestyrkar. Afrin, som er både ein by og eit distrikt i guvernementet Aleppo, er litt mindre enn Oppland fylke. Eg tar berre opp to emne her: særtrekka ved revolusjonen i den kurdiske delen av Syria i 2012 og den kurdisk-amerikanske alliansen mot IS (Den islamske staten) i Nord-Syria.

Revolusjonen i Rojava i 2012. Det blir sagt at ein revolusjonær situasjon oppstår når eit regime ikkje lenger er i stand til å herske på gamlemåten, og befolkninga ikkje lenger finn seg i å bli herska over. PYD (Det demokratiske einskapspartiet) greip dagen og timen da dei i juli 2012 meinte dette var situasjonen i Rojava, som er det kurdiske namnet på det tredelte kurdiske fleirtalsområdet lengst nord i Syria, langs grensa mot Tyrkia. PYD kravde at Assads væpna menn skulle forlate Rojava – utan våpen. Det var ikkje eit fullstendig brot med Syria, ikkje eit opplegg for å opprette ein kurdisk stat. Assad fekk behalde ein del av byen Qamishlo og litt til.

PYD mobiliserte mange i oppbygginga av ei ny samfunnsordning, men dei fekk òg mektige fiendar: Tyrkia, Assad-regimet, ulike jihadist-grupper og andre som slost mot både Assad og Rojava. Den frie syriske hæren (FSA) omfatta fleire grupper og fekk militær hjelp frå Tyrkia.

PYD har langsiktige mål som liknar mine idear om eit klasselaust samfunn.

Endringa av kvinnene si stilling er ei hovudsak i den nye samfunnsordninga. Ein kurdisk soldat sa det slik: «Det gir ikkje meining å snakke om demokrati viss kvinner ikkje har same rett og moglegheit til makt som menn har.» Kvinner som i dag har leiande verv i Rojava, seier at vegen dit blir lang; kvotering er ikkje nok. Delt leiarskap er ei nyvinning. Ei kvinne og ein mann delar leiarvervet. Dette er innført på ulike nivå i PYD, i nokre andre organisasjonar og i lokale og regionale styringsorgan. Fleire menn fekk ein nedtur da dei kom til vallokala i oktober 2017 – dei kunne ikkje lenger bruke kona sitt ID-kort og stemme for to. Mange kvinner kunne for første gong stemme sjølv. Frå dag 1 har YPJ – kvinnenes forsvarsstyrkar – vori sjølvstendig organisert, likestilte med YPG – folkets forsvarsstyrkar.

Den nye samfunnsordninga har fleire særtrekk enn dette: Alle styringsorgan er sekulære. Alle folkegruppene har same rett og plikt til å delta i samfunnsstyringa. Demokratiet skal byggjast nedanfrå. Avgjerder blir tatt på så lågt nivå som mogeleg. PYD har langsiktige mål som liknar mine idear om eit klasselaust samfunn.

I november 2012 gjekk det syriske flyvåpenet til åtak. Eg såg bombekratera i eit bustadområde og ved eit sjukehus i den kurdiske grensebyen Sere Khaniye. Nokre veker seinare prøvde FSA å ta byen. Dei kom frå Tyrkia med tanks og tunge våpen, og etter harde kampar vende dei tilbake dit. Året etter satsa Tyrkia på samarbeid med IS. I 2014 gjekk jihadist-gruppa frå siger til siger og erobra det meste av Nord-Syria. Tyrkia-allierte IS omringa det tredelte Rojava.

Lyst til å lese videre?

Logg inn eller registrer deg her

---
DEL

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here