Kommentar: Makt utan mandat

Førre veke var G-20-landa samla til toppmøte i Seoul. G-20 er ei forbetring frå G-8, men oppfyller framleis ikkje minimumskrava til openheit og offentlig ansvar.

Ny Tid

Ny Tids arkiv av artikler, skrevet av diverse skribenter.
(Se nederst i artikkelen, evt kontakt oss for skribent).

Dette er et bidrag til «Engasjert ytring»-spalten i Ny Tid 05.11.2010. I spalten kommer ulike idealistiske organisasjoner er til orde. De som deltar er: ATTAC Norge, Natur og Ungdom, African Youth, Skeiv Ungdom, Changemaker, Én verden, Framtiden i våre hender, Bellona, Fellesrådet for Afrika, Naturvernforbundet, Leger Uten Grenser.

G-20. 11.-12. november samla G-20-landa seg til toppmøte i Seoul. Tema for møtet var kva rolle dei same landa skal spele i verda etter finanskrisen. Det er all grunn til at fleire bør kaste seg på debatten.

Frå 2009 har G-20 erstatta G-8 som hovudarenaen for dei rikaste landa sine finanspolitiske diskusjonar. Utfordringa er kva etableringa av ein slik maktkonsentrasjon gjer med organisasjonen som for lengst burde ha vore sett i stand til å ta dei same diskusjonane, nemleg G-192, det vil seie FN.

Intuitivt kan det høyrest positivt ut at fleire vert inkludert på ein maktrelevant arena. G-20 har spelt ei positiv rolle i å ta initiativ til internasjonale finanspolitiske styringsreformer. Eit breiare forum med eit større mangfald av deltakarar kan føre til at fleire omsyn vert tekne i debattar og vedtak, og til ein lågare terskel for innspel frå utsida.

G-20 representerer – i den grad ein kan bruke eit slikt uttrykk om ei samling land som også inkluderer Kina og Saudi-Arabia – indirekte 65 prosent av verdsbefolkninga gjennom sine regjeringar. G-8 representerte berre 13 prosent. Det er ei forbetring. Opprettinga av G-20 reflekterer også at verdsordenen vert stadig meir multipolar. Det er også bra, sett frå ein organisasjon som arbeider for meir representativ og demokratisk legitim global styring, og for ein meir rettvis økonomisk verdsorden.

Historia har fleire døme på at små, lukka klubbar har vakse opp til auka demokratisk legitimitet. Ein skal vere varsame med å gjere det gode til det bestes fiende, men det er mange fareteikn:

Milliardar av verdsborgarar står framleis utanfor, særleg dei fattige – berre Sør-Afrika er med blant afrikanske land. G-20 er sjølvutnemnt og har utvikla færre mekanismar for konsultasjon med ulike former for representantar for folket, anten det er NGOar eller parlamentarikarar, enn andre internasjonale organisasjonar. Det ligg ikkje noko internasjonalt avtaleverk til grunn i G-20. Medlemskap, formål, funksjon og vedtak er uklart og difor mindre ope for kritikk. Mangelen på informasjon om arbeidet i G-20 – både internt mellom medlemmene og vidare ut i den globale offentlegheita – gjør at organisasjonen ikkje når minimumskrava vi bør kunne stille til openheit og offentlig ansvar. Det finst ikkje noko sekretariat, og arbeidet vert styrt av arbeidsgrupper handplukka frå mellom anna tankesmier og bestemte organisasjonar. Og ikkje minst: Samansetninga av organisasjonen tilseier makt til dei som har, til ulempe for dei som ikkje har.

Den norske utanriksministeren er mellom dei som har engasjert seg i kva G-20 er og bør vere.«Mandatet er uavklart og skal vi andre ta diktat fra en gruppe vi ikke er medlem av?» spør han i DN 11. november. Én Verden set pris på signalet frå den norske regjeringa. Det første steget må nemleg vere at regjeringar og andre internasjonale meiningsbærarar løfter debatten om behovet for ei betre rettsleg og institusjonell plattform for internasjonal økonomisk styring. Situasjonen gjev eit godt høve til initiativ om reform av FNs økonomiske og sosiale råd (ECOSOC). Det andre steget bør vere at G-20 utviklar regelmessige og opne prosedyrer for konsultasjonar med det globale sivile samfunnet.

---
DEL