Brua til Vatnamýri er sund

Andri Snær Magnason kjempa endene si sak på Island. Han blei ikkje president. Men klimatalene hans falt i god jord, og har byrja ein ny
type miljømedvit.

Brua til våtmarka er sund. Vatnamýri er full av andungar. Dunnøsta dyttar hovuda inn under kvarandre sine venger. Byen er dekt av mjuk morgontåke. Det luktar grønt gras og gryande dag. Alt er rundt, mosemjukt, heilt. Menneskekroppen sine armar, bein og laust hår kjennest rotete. Søppel er ting på feil plass. Andemor lagar kvasse lydar og strekkjer hals. Også ho vil verne dette vakre, vedunderlege, liksom uverkelege.

Ein handskriven papirlapp heng på døra til symjehallen. Vesturbærlaug har aldri svikta før. Men denne morgonen har noko skjedd. Kva, kva? Eg kan ikkje islandsk. Men har ein nordmann tid nok, tenkjer han seg fram til meininga. «Bassenget er stengt grunna eit privat arrangement». Eg skjønner framleis ikkje. Islendingar har snakka om å privatisere ferskvatn. Men privatisere klorvatn, det gjer ein ikkje på Island. Å starte dagen med symjing og heiturpottur er ein menneskerett. Som frisk luft, ein stad å bu, tryggleik og varme. Symjehallar ligg som perler i akoytaøsters over Reykjavika. Maks to kilometer til neste. Eg luktar meg fram gjennom tåka. Sola tergar tåka opp. Disen fordampar. Men over heiturpottur på Sundhöllin ligg ei lokal byge. Ei godvêrsbyge, med ein gamling inni. «Góðan daginn,» seier eg. «Jau. Men dagen byrja ikkje som god,» seier gamlingen: «Eg såg ikkje huset på andre sida av vegen då eg vakna. Misten var for tett.» Den tette morgontåka er eit uvanleg fenomen i byen. Ho oppstår når kald havluft kjem inn over varmt land. Reykjavik er sjeldan varm. Sjølv i juni. Men også Island merker klimaendringane. Elvene frå Vatnajökullen veks. Isbrear trekk seg tilbake. Klima- og miljøvernspørsmål er valkampsakene til den nest mest populære kandidaten i det islandske presidentvalet desse junivekene. Andri Snær Magnason er ikkje berre naturvernforkjempar. Han er kunstnar, forfattar, formidlar. Historia om den blå planeten er ein av forteljingane som skildrar den fantastiske planeten, den som er både blå, kvit, mosegrøn og olivenfarga. Men det som engasjerer mest med boka, er borna vi følgjer. Brimi og Hulda. Bestevenene. Hjarta opnar seg når ein blir glad i noko eller nokon. Det er vanskeleg å skade dei ein ser inn i auga; dei ein blir kjent med og får tett på kroppen. Dét bør i høgaste grad òg gjelde luft, vatn, vêr.

Andri Snær Magnason kjem i ein liten leigebil og hentar meg. «Solgte du SUV-en då du blei miljøpolitikar?» spør eg. «Nei,» seier Andri, «eg har leigd meg ein bil til bruk under valkampen.» Slik er han framleis SUV-arane sin president. Men også dei som køyrer liten bil med mindre utslepp. Biltrafikken er velorganisert og uavbroten. Han blir ein nøytral graut i bakgrunnen, noko som går inn det eine øret, ut det andre, medan Andri krossar byen i bil, og fortel om barndommen:

På sytti- og åttitalet oppheld Andri seg hos besteforeldra i feriane, og får sosekjøt frå dyr han veit kvar han har beita. Andri kjenner heile historia til dyret. Han er berre tenåring når han publiserer den første forteljinga si. Dei første bøkene er ulike former for konseptpoesi. Bonúspoesi kjem ut i 2003, og er ein pastisj over supermarknaden Bonús. Boka ser ut som Bónus sin eigen sjokolade, deira eigne brød, kjeks, fiskepinnar og så vidare. Over heile landet står Bónuspoesi i sjokkseljarar side om side med sjokoladane, tannkremen, kva som helst av momspliktige varar. Boka sel mest av alle bøker på Island. Meir enn Laxness. «Noko av ironien med prosjektet var at eg selde boka så billeg. Eg kunne ha blitt millionær på prosjektet, om eg tente meir for kvart eksemplar.»

Saken er åpen for Ny Tids abonnenter. Logg inn i toppmenyen eller tegn online abonnement (69kr) for å lese videre.

Kommentarer
DEL